-ಎಸ್. ಎನ್. ಭಟ್, ಸೈಪಂಗಲ್ಲು
ಕರಾವಳಿಯ ಗಂಡುಕಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನವು ಕೇವಲ ಬಣ್ಣದ ಲೋಕವಲ್ಲ, ಅದು ನೈತಿಕತೆಯ ಪಾಠಶಾಲೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಇಡಿಯಡಕ್ಕ, (ಪೆರ್ಲ) ಪವಿತ್ರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ, ಬರೆಕರೆ ಮನೆಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ತೇಜಸ್ ಅವರ ಉಪನಯನ ಸಮಾರಂಭದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡೆದ ಯಕ್ಷಾರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎಡನೀರು ಮಠದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಭಾರತಿ ಶ್ರೀಗಳವರು ನೀಡಿದ ಸಂದೇಶವು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀಗಳು ತಮ್ಮ ಆಶೀರ್ವಚನದಲ್ಲಿ, "ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಪೋಷಕರು ಅವರನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕರೆತರಬೇಕು; ಇವು ಕೇವಲ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ" ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು.
ಈ ಮಾರ್ಮಿಕ ಮಾತುಗಳು ಇಂದಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನವು ಆ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ದೈಹಿಕವಾಗಿ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಇಂದು 'ಸಮಗ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ' ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೂಲಕ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಮಗುವು ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ಆ ಬಣ್ಣದ ಲೋಕವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಥೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಬದುಕಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ ಇದೊಂದು 'ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ'ವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಆಳವಾದ ಚಿಂತನೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಯಕ್ಷಗಾನವು ಸಂವಹನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ 'ಅರ್ಥದಾರಿ' ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧರಿತ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಪ್ರಸಂಗದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಎದುರಾಳಿಯ ವಾದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ 'ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಥಿಂಕಿಂಗ್' ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನಾ ಕ್ರಮವು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸಂವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಶ್ಲೋಕಗಳು, ಕನ್ನಡದ ಪದಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣದ ಕಾವ್ಯಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಶಬ್ದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇದು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ನವರಸಗಳು—ಅಂದರೆ ಶೃಂಗಾರ, ಹಾಸ್ಯ, ಕರುಣ, ರೌದ್ರ, ವೀರ, ಭಯಾನಕ, ಬೀಭತ್ಸ, ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಶಾಂತ—ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಕರುಣ ರಸವನ್ನು ಹರಿಸಿದಾಗ, ಮಗುವು ಆ ಭಾವನೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಕಲಿಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಗಳ ಆಶಯದಂತೆ, ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಇತರರ ನೋವಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ರಾಮಾಯಣದ ಶ್ರೀರಾಮನ ಆದರ್ಶಗಳು ಅಥವಾ ಮಹಾಭಾರತದ ವಿದುರನ ನೀತಿಮಾತುಗಳು ಕೇವಲ ಕಥೆಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಅವರ ಬದುಕಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ರೂಪಿಸುವಿಕೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು. ರಂಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಭಾವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಗಂಭೀರ ನಡಿಗೆ, ಸಿಂಹನಾದ ಮತ್ತು ಸಭಾ ಚಾತುರ್ಯವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯುದ್ಧ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ವ್ಯೂಹ ರಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಧಾನಗಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ 'ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್' ಕೌಶಲವನ್ನು ಕಲಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸಂಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಗೆಡದೆ ಉಪಾಯದಿಂದ ಹೇಗೆ ಹೊರಬರಬೇಕು ಎಂಬ ಜೀವನದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ.
ದೈಹಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಯಕ್ಷಗಾನದ ಹೆಜ್ಜೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕುಣಿತವು ಅದ್ಭುತವಾದ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಗಂಟೆಗಟ್ಟಲೆ ಭಾರವಾದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ವೇಷಭೂಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದು ಸಣ್ಣ ಮಾತಲ್ಲ. ಇದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದೈಹಿಕ ಸಮತೋಲನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಈ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನವು ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಠವಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಮಕ್ಕಳು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕಲಾವಿದರು ತೀವ್ರವಾದ ಬೆಳಕು, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ಉಡುಪುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾ ನಟಿಸುವ ರೀತಿಯು 'ಸಹನೆ'ಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆಂಬುದನ್ನು ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಕಲಿಯಬಹುದು. ಇದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದು ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಿಕ್ಷಣ. ನೂರಾರು ಉಪದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಬಣ್ಣದ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ, ಆಕರ್ಷಕ ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಗತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕವೇ ಅವರಿಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಉಣಬಡಿಸಬಹುದು. ಶ್ರೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಭಾರತಿ ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಪೋಷಕರು ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹನುಮಗಿರಿ ಮೇಳದಂತಹ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮಂಡಳಿಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ 'ಕನಕಾಂಗಿ ಕಲ್ಯಾಣ' ಅಂತಹ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಕೇವಲ ಮದುವೆಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ, ಅವು ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಯಕ್ಷಗಾನವು ಸಮುದಾಯದ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಡಿಯಡ್ಕದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ, ಬರೆಕರೆ ಮನೆಯವರು (ಡಾ ವೇಣು ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ) ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಮಗುವು ಸಮುದಾಯದ ನಡುವೆ ಕುಳಿತು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ 'ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ' ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತೊರೆದು ಪರಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಚಿಸುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀಗಳು ಹೇಳಿದ 'ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ' ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಮಾತಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ದರ್ಶನ. ಶಾಲೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಗದ ಎಷ್ಟೋ ಜೀವನಪಾಠಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನದ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಬಣ್ಣದ ವೇಷದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಈ ಜ್ಞಾನದ ಗಣಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪೋಷಕರ ಕರ್ತವ್ಯ. ಹೀಗಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಭವ್ಯ ಭಾರತದ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇಡಿಯಡ್ಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದ ಆಶೀರ್ವಚನದ ಸಾರವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯನ್ನು ತಲುಪಲಿ, ಯಕ್ಷಗಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಲಿ.
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಈಗ ಸ್ವದೇಶಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ Arattai ನಲ್ಲಿ... ನಮ್ಮ ಚಾನೆಲ್ಗೆ ನೀವೂ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ.
ನಿರಂತರ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಚಾನೆಲ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್’ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಪುಟ ಲೈಕ್ ಮಾಡಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ವಾಟ್ಸಪ್ ಗ್ರೂಪ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಲು ಈ ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
