ಗುರುವಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಭವಿಷ್ಯ

* ಶಿಕ್ಷಕನು ಪಾಠ ಹೇಳುವವನಲ್ಲ; ಬದುಕನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಶಿಲ್ಪಿ

* “ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪಾಠವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆತ ಒಂದು ಬದುಕನ್ನೇ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ.”

ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ “ಗುರು” ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಗುರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ; ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕಿನೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ. ತಾಯಿ-ತಂದೆಯ ನಂತರ ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಶಿಸ್ತು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಅದು ಶಿಕ್ಷಕ.

ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ಸರ್ವಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗುರುವಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಆಚರಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆಯೂ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಗುರು, ಶಿಕ್ಷಕ ಅಥವಾ ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನ ಕೊಡುಗೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಾಚೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣ

ಶಿಕ್ಷಕನು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಬೋಧಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಶಿಕ್ಷಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಾಚೆಗಿನ ಬದುಕಿನ ನಿಜವಾದ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಕೇವಲ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸೋತಾಗ ಮತ್ತೆ ಹೇಗೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬದುಕಿನ ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನೈತಿಕತೆಯುಳ್ಳ ಉತ್ತಮ ವೃತ್ತಿಪರನಾಗುವುದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬರಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯುವುದಷ್ಟೇ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುರಿಯಾಗಬಾರದು; ಜ್ಞಾನವಂತ, ಶಿಸ್ತಿನ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಶಿಕ್ಷಣ.

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ನೀಡುವ ದಿವ್ಯ ಸಂದೇಶ

ಭಾರತದ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗೆ ನೂರಾರು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಬಾಲ್ಯದ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯದ ಹಿಂದೆ ದಾದಾಜಿ ಕೊಂಡದೇವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿತ್ತು. ನಾಯಕರು ಹುಟ್ಟಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿನ ನಾಯಕತ್ವ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಗುಣಗಳನ್ನು ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ರೂಪಿಸುವವನು ಗುರು.

ಅಂತೆಯೇ, ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಮಹಾನ್ ಆಟಗಾರ ಸಚಿನ್ ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್ ಅವರ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಕಠಿಣ ತರಬೇತಿ, ಶಿಸ್ತು, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿನಯವನ್ನು ಧಾರೆ ಎರೆದವರು ಅವರ ಗುರು ರಾಮಕಾಂತ್ ಅಚ್ರೇಕರ್. ಪ್ರತಿಭೆಯು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಆ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಅಪಾರ ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಗುರುವಿಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಭಾರತದ ‘ಮಿಸೈಲ್ ಮ್ಯಾನ್’ ಡಾ. ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ದೊಡ್ಡ ಕನಸು ಕಾಣಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕ ಶಿವಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ ಅಯ್ಯರ್. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಲಾಂ ಅವರ ಜೀವನವೇ ಸಾಕ್ಷಿ.

ಮಹಾಭಾರತದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಾಂಧವ್ಯವೂ ಇದನ್ನೇ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜುನನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಬಲ ತುಂಬಿ ಆತನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುರ್ಧರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದವರು ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯರು. ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಗಮನಚಲನೆಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯತ್ತ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಸಾಧಿಸಲು ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.

ಜೀವನದ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ದಾರಿದೀಪ: ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ

ಗುರು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸುವವನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಗೊಂದಲಮಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿ ತೋರಿಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ. ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನವರನ್ನೇ ಎದುರಿಸಲಾರದೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿದಾಗ, ಆತನ ಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಧರ್ಮ, ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದ ಬೋಧನೆ ನೀಡಿದನು. ಅದೇ ಉಪದೇಶ ಇಂದು ‘ಭಗವದ್ಗೀತೆ’ ಎಂಬ ಅಮೂಲ್ಯ ಜ್ಞಾನಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಕಾಗಿದೆ.

"ಕರ್ಮಣ್ಯೇವಾಧಿಕಾರಸ್ತೇ ಮಾ ಫಲೇಷು ಕದಾಚನ" ಎಂಬ ಗೀತೆಯ ಸಂದೇಶವು, ಫಲದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನನ ಪರವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಆತನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದನು. ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಕ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸಾಂದೀಪನಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸಂಗವು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕನ ಪಾತ್ರ

ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರಭಾವ ತರಗತಿಯ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. విద్యార్థಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗಲೂ ಶಿಕ್ಷಕರು ಕಲಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಆತನ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಂಕಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಪದವಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ನಾಯಕತ್ವ, ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗುಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಅಗತ್ಯ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪಾತ್ರ ಅಪಾರ.

ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯ ಜೀವ ಉಳಿಸಬಹುದು, ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು, ವಿಜ್ಞಾನಿ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಬಹುದು. ಆದರೆ ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಮೂಲತಃ ರೂಪಿಸುವವನು ಶಿಕ್ಷಕ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಕನು ಸಮಾಜದ ‘ಮೌನ ಶಿಲ್ಪಿ’. ಶಿಕ್ಷಕತ್ವ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗವಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ನೂರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಾಳೆ ದೇಶ ಕಾಯುವ ಯೋಧನಾಗಬಹುದು, ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಮಾಜ ಬದಲಿಸುವ ನಾಯಕನಾಗಬಹುದು. ಆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಶಿಕ್ಷಕನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಸಣ್ಣ ಮಾತು ಸದಾ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕೃತಜ್ಞತೆ ಮತ್ತು ನಮನ

ಈ ಪವಿತ್ರ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಗುರುಗಳಾದ ನನ್ನ ತಂದೆ ಶ್ರೀ ದಿ. ವಸಂತ್ ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ ಸಂಗಮ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಬನಶಂಕರಿ ಸಂಗಮ ಅವರಿಗೆ ಶಿರಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನವೇ ನಡೆಯಲು, ಮಾತನಾಡಲು, ಗೌರವಿಸಲು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನುಷ್ಯರಾಗಲು ಕಲಿಸಿದ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಸಂಸ್ಕಾರವೇ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಮೊದಲ ಅಡಿಪಾಯ.

ಅಂತೆಯೇ, ನನಗೆ ಜ್ಞಾನ ಧಾರೆ ಎರೆದ ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಲತಾ ದೇಸಾಯಿ, ಕೇದಾರ್ ಸರ್, ಮನೀಷಾ ಟೀಚರ್ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಾ. ವಿಶ್ವನಾಥ ಕೊರವಿ, ಮಾಜಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾದ ಡಾ. ಅಶೋಕ್ ವಡಕಣ್ಣವರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾದ ಡಾ. ಪವನ್ ಅಪರಂಜಿ ಅವರಿಗೂ, ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಗುರುಗಳಿಗೂ ನನ್ನ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು.

ಒಬ್ಬ ಗುರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆತ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೇ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿಕ್ಷಕರು ಕಲಿಸಿದ ಪಾಠಗಳು ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಅವು ನಮ್ಮ ಚಿಂತನೆ, ನಡೆ-ನುಡಿ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು!

ಗುರುವಿಗೆ ನಮನ – ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನಮನ – ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನಮನ.

- ಪ್ರೊ. ಮಹೇಶ್ ಸಂಗಮ್

ಚೇತನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್, BBA & BCA, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ