(ವಿದ್ಯಾ–ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಂಪರೆಯ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ)
ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪರ್ವವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿ ವಿದ್ಯೆ, ಬುದ್ಧಿ, ಜ್ಞಾನ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಸಂತ ಪಂಚಮಿಯ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಾನ
ಮಾಘ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಐದನೇ ದಿನವನ್ನು ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಿಂದ ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಗಿಡ–ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ; ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರುತನ ಮತ್ತು ನವಚೈತನ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಅಗತ್ಯವಾದಾಗ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯು ಅವತರಿಸಿದಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ವಸಂತ ಪಂಚಮಿಯನ್ನು ಸರಸ್ವತಿ ಪಂಚಮಿ, ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಪಂಚಮಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಪೂಜೆಯ ಮಹತ್ವ
ವಸಂತ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿವೇಕ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆ, ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ, ಉತ್ತಮ ಮಾತುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆಯ ವಿಧಾನ
ಈ ದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದು ಶುದ್ಧ–ಶುಚಿಯಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಅರಿಶಿನ, ಅಕ್ಷತೆ, ಕುಂಕುಮ ಮತ್ತು ಗಂಧ ಅರ್ಪಣೆ
ನವಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ
ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಣೆ
ಪೂಜೆಗೆ ಮೊದಲು ವಿಘ್ನವಿನಾಶಕನಾದ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶನ ಪೂಜೆ ನೆರವೇರಿಸುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ.
ವಿದ್ಯಾ ಉಪಕರಣಗಳ ಪೂಜೆ: ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆಯ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ, ಮಕ್ಕಳು ಬಳಸುವಪುಸ್ತಕಗಳು, ನೋಟ್ಬುಕ್ಗಳು, ಪೆನ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್, ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಮುಂತಾದ ವಿದ್ಯಾ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ದೇವಿಯ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವುದು. ಇದು ವಿದ್ಯೆಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸದ ಮಹತ್ವ
ವಸಂತ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ (ವಿದ್ಯಾರಂಭ) ಮಾಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶುಭಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಕಲಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಗತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.
ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪಠಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕ:
“ಯಾ ದೇವಿ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ವಿದ್ಯಾರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ।
ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮೋ ನಮಃ ॥”
ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಮಂತ್ರ
ಪೂಜೆಯ ವೇಳೆ ಜಪಿಸಬಹುದಾದ ಮಂತ್ರಗಳು:“ಓಂ ಶ್ರೀ ಸರಸ್ವತ್ಯೈ ನಮಃ”,“ಓಂ ಐಂ ಹ್ರೀಂ ಕ್ಲೀಂ ಮಹಾ ಸರಸ್ವತ್ಯೈ ನಮಃ”
ಪೂಜೆಯಿಂದ ಲಭಿಸುವ ಫಲಗಳು
ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವಸಂತ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ: ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಮಂದತ್ವ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗರೂಕತೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ, ಮಾನಸಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣಗಳು ವಿಕಸಿಸುತ್ತವೆ.
ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ– ಶುಭಾರಂಭದ ದಿನ
ವಸಂತ ಪಂಚಮಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ “ಅಹುಜಾ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದವು “ಒಳ್ಳೆಯದು” ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದಿನವನ್ನು ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಶುಭ ದಿನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಅದು ವಿದ್ಯೆಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕ. ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಪರ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಡಾ. ಗುರುರಾಜ ಪೋಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ,
ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಿಂತಕರು, ಬೆಂಗಳೂರು- 9739369621
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಈಗ ಸ್ವದೇಶಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ Arattai ನಲ್ಲಿ... ನಮ್ಮ ಚಾನೆಲ್ಗೆ ನೀವೂ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ.
ನಿರಂತರ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಚಾನೆಲ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್’ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಪುಟ ಲೈಕ್ ಮಾಡಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ವಾಟ್ಸಪ್ ಗ್ರೂಪ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಲು ಈ ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
