ಅಂಕಿಯ ಆಚೆಗೆ, ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ

ರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು— ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೋಟ

ಸಾಧನೆಯಾಚೆಗೆ, ಮುಂದಿನ ಸುಧಾರಣೆಯತ್ತ: ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಶೇ.7.8ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಮಾಜಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ರಘುರಾಮ್ ರಾಜನ್ ಅವರು ಉದ್ಯೋಗ, ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ, ಎಫ್‌ಡಿಐ ಮತ್ತು ಯುವಜನರ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಎತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸಿವೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ ಒಂದಿದೆ—ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಂಕಿಯ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗದು; ಹಾಗೆಯೇ ಅದೇ ಅಂಕಿಯ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದಲೂ ಅಳೆಯಬಾರದು.

ಹಾಗಾದರೆ ಶೇ.7.8ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅರ್ಥವೇನು? ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತಿಲ್ಲ? ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಏಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ? ಎಫ್‌ಡಿಐನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಳೆಯಬೇಕು? ಯುವಜನರಿಗೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ? ರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸಾರ ಇವುಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವಾಗ ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ರಸ್ತೆ–ರೈಲು–ಬಂದರು, ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಒತ್ತು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ಕೇಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ “ಭಾರತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ?” ಎಂಬುದಲ್ಲ. “ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಉದ್ಯೋಗ, ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಆದಾಯದ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕು?” ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸರಕಾರದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಕಾರಣವಾಗದೆ, ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಬೇಕು.

ಜಿಡಿಪಿ ಅಂಕಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾನದಂಡವಲ್ಲ

ರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೊದಲ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಜಿಡಿಪಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜ.

ಜಿಡಿಪಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಉದ್ಯೋಗ, ತಲಾ ಆದಾಯ, ಜೀವನಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಶೇ.7.8ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಉದ್ಯೋಗ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಆದರೆ ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗ, ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲ ವೇದಿಕೆ.

ಜಿಡಿಪಿ ಏರಿದಷ್ಟೇ ಉದ್ಯೋಗ ಏಕೆ ಏರಬಾರದು?

ರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವೂ ಒಂದು. “ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇದೆ ಎಂದಾದರೆ ಉದ್ಯೋಗ ಎಲ್ಲಿ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದು ಸಹಜ. ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂತಿಮ ಉದ್ದೇಶವೇ ಜನರ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುವುದು. ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಜಿಡಿಪಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು; ಉದ್ಯೋಗ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರದೇ ಇರಬಹುದು.

ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯತ್ತ ನಡೆಯುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪರಿವರ್ತನೆ (Structural Transformation) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಯಾಂತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದರೂ ಉದ್ಯೋಗ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ.

ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಹೂಡಿಕೆ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಂತಹ ನೀತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೂಲಕ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆ: ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನವೇ?

ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜನ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ: ಸರಕಾರದ ಹೂಡಿಕೆ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಜಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ?

ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಗುಣಕ ಪರಿಣಾಮ’ (Keynesian Multiplier) ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿದೆ. ಸರಕಾರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಹಣ ನಿರ್ಮಾಣ, ಉಕ್ಕು, ಸಿಮೆಂಟ್, ಸಾರಿಗೆ, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ‘ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೆಳೆಯುವ ಪರಿಣಾಮ’ (Crowding-in Effect) ವೂ ಇದೆ. ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು, ಬಂದರು, ವಿದ್ಯುತ್, ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾದಾಗ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸರಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯವನ್ನು ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಸರಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಅದು ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಅಳೆಯಬಾರದು. ಅದು ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ? ಎಂಬುದೇ ಮುಖ್ಯ.

ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ

ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮುಂದೆ ಬಂದಾಗ ಭಾರತದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ನೀತಿಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ಯೋಜನೆ (PLI — Production Linked Incentive) ಯನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಅಪೂರ್ಣ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಪೂರೈಕೆ ಬದಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (Supply-side Economics) ದ ಚಿಂತನೆಯಿದೆ. ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.

ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Economies of Scale) ಯ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಘಟಕದ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು; ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ಮೊಬೈಲ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್, ಬ್ಯಾಟರಿ ಮತ್ತು ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ: ಈ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ದೇಶೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ?

ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು- ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ

ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಖಾನೆ ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತು ಪೂರೈಕೆ, ಸಾರಿಗೆ, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಆಹಾರ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದನ್ನೇ Industrial Linkages- ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸರಪಳಿ—ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇವಲ “ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆ ಬಂದಿದೆ?” ಎಂಬುದಾಗಿರಬಾರದು. “ಆ ಹೂಡಿಕೆಯ ಸುತ್ತ ಎಷ್ಟು MSMEಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ? ಎಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಜಾಗತಿಕ ಸರಪಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ಎಷ್ಟು ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೂ ಉತ್ತರ ಬೇಕು.

ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯ ಗುರಿ ಹೀಗಾಗಿ ಕೇವಲ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಾಗಿರಬಾರದು. ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಶಾಲವಾದ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು.

ಎಫ್‌ಡಿಐ: ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮುಖ್ಯ

ರಾಜನ್ ಅವರ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಡಿಐಗೂ ಮಹತ್ವವಿದೆ. “ಎಫ್‌ಡಿಐ ಎಷ್ಟು ಬಂದಿದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಜೊತೆಗೆ “ಅದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಕೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI) ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕವಾದರೂ, ಕೇವಲ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಬಂದಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಹೂಡಿಕೆ ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ? ಎಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ? ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಭಾರತೀಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ರಫ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆಯೇ?—ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.

ಮೊಬೈಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ವರೆಗೆ, ಔಷಧದಿಂದ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ವರೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಎಫ್‌ಡಿಐನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅದರ ಮೊತ್ತದ ಜೊತೆಗೆ ಉದ್ಯೋಗ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಲೂ ಅಳೆಯಬೇಕು.

ಯುವಜನರು: ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶವೇ ಅಥವಾ ಹೊರೆ?

ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯುವಜನರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಭಾರತದ ಯುವಜನರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ.

ಭಾರತದ ಯುವಜನಸಂಖ್ಯೆ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ. ಆದರೆ ಅದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶ (Demographic Dividend) ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯುವಜನರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಅವಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತ ಅವಕಾಶಗಳ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೆ ಇದೇ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ರಚನೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಬಹುದು.

ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳು, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್, ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಆದರೆ ಪದವೀಧರ ಯುವಜನರ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ “ಉದ್ಯೋಗ ಎಷ್ಟು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಜೊತೆಗೆ “ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಕೌಶಲ್ಯ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟಿದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಮುಖ್ಯ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ Endogenous Growth Theory ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನ, ಕೌಶಲ್ಯ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನವೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಂಶೋಧನೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಮೇಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸರಕಾರಿ ವೆಚ್ಚವೆಂದು ನೋಡಲಾಗದು. ಅದು ಭವಿಷ್ಯದ ಉತ್ಪಾದಕ ಬಂಡವಾಳದ ಹೂಡಿಕೆ.

ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಸಮಗ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ

ರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಚಾರ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ: ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, ಆ ವೇಗ ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ.

ಭಾರತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಪಯಣವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ, ಐಟಿ ಸೇವೆಗಳು, ಔಷಧ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ, ಮೊಬೈಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ ಸಾಧನೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಲ ಇದಲ್ಲ. ಚೀನಾ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ “ನಾವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ?” ಎಂಬುದಲ್ಲ. “ನಾವು ಇತರರಿಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ?” ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.

ರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವು ಭಾರತದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇಗವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಜಿಡಿಪಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಸೂಚಕ; ಅಂತಿಮ ಗುರಿಯಲ್ಲ

ಶೇ.7.8ರ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಂತಿಮ ವಿಜಯಪತಾಕೆಯಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಬೇಕಾದ ಅಂಕಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಲವಾದ ಸೂಚಕ. ಆದರೆ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಉದ್ಯೋಗ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ಹೂಡಿಕೆ, ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬೇಕು.

ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜನ್ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ “ಬೆಳವಣಿಗೆಯೇ ಇಲ್ಲ” ಎಂಬುದಾಗಿರಬಾರದು. ಅದೇ ರೀತಿ “ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂಬುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಬಹುಶಃ ಹೀಗಿರಬೇಕು: ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇದೆ; ಈಗ ಅದರ ವೇಗ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು.

ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ವೇಗವನ್ನು ಈಗ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳಾಗಿ, ಯುವಜನರ ಅವಕಾಶಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಆದಾಯದ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಸವಾಲು.

ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ “ಭಾರತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ?” ಎನ್ನುವುದಲ್ಲ. “ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಉದ್ಯೋಗ, ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯವರೆಗೆ ಹೇಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕು?” ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ.

- ಡಾ. ಎ. ಜಯಕುಮಾರ ಶೆಟ್ಟಿ, ಉಜಿರೆ