ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಬಾಗಲಕೋಟೆಯ ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರ ಕೊಡುಗೆ ಸ್ಮರಣೀಯ

 

ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ರಂಗಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳ ನಾಡು ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಒಡೆದ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ ಮತ್ತು ಆಗಾದವಾದದ್ದು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದು ಮಡಿದವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂತವರ ಪೈಕಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ ಮಹನೀಯರಲ್ಲಿ ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ಪ್ರಮುಖರು. ಅವರು ಕೇವಲ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಕವಿಯಾಗಿ, ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ, ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿ, ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ, ಕನ್ನಡ ಪರ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿ ನಾಡಿಗೆ ಅಪಾರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡ ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಭಿಮಾನ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. 1939ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 24ನೇ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಪರ ಸೇವೆಗೆ ದೊರೆತ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ:

ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರು 1874ರ ಜುಲೈ 24ರಂದು ಬಾಗಲಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ‘ಮುದವೀಡು’ ಎಂಬುದು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕಡಪಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು. ಕೃಷ್ಣರಾಯರ ಹಿರಿಯರು ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಮುಂದೆ ‘ಮುದವೀಡು’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.

ಅವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಹನುಮಂತರಾವ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಗಂಗಾಬಾಯಿ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಾರವಾರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಅವರು, ನಂತರ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು.

ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ: 

ಕೃಷ್ಣರಾಯರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅವರ ಅಪಾರ ಕನ್ನಡಾಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಬರಹ, ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಮಾನ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಏಕೀಕರಣದ ಆಶಯಕ್ಕೂ ಅವರು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.

ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವುದಲ್ಲ; ಕನ್ನಡದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ನೆಲ, ಜನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದೂ ಆಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ಕನ್ನಡದ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು.

ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಜನಜಾಗೃತಿ: 

ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವು ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರ ಜೀವನದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ‘ಕರ್ನಾಟಕ ವೃತ್ತ’ ಮತ್ತು ‘ಧನಂಜಯ’ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಪ್ರೀತಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆಶಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಗದ್ಯಶೈಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದದ್ದು, ನೇರವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದದ್ದು. ಅನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪರಕೀಯ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಭೀತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಸುದ್ದಿಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಅವರ ಕನ್ನಡಪರ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನರು ಅವರಿಗೆ ‘ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಂಡುಗಲಿ’ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ: 

ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ಉತ್ತಮ ಕವಿಯೂ, ಸಾಹಿತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ‘ಮುದ್ದುಮೋಹನ’ ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದಿಂದ ಕವನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶಪ್ರೇಮ, ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆಶಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವರ ‘ಮರೆತೆ ಏತಕಯ್ಯಾ’ ಎಂಬ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ಲಿ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸಿತು. ಈ ಕವನವನ್ನು 1920ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ ಅವರು ‘ಚಿತ್ತೂರು ಮುತ್ತಿಗೆ’ ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಪ್ರೇಮಭಂಗ’ ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಾಟಕವನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದು, ‘ವಿಕ್ರಮ’, ‘ಶಶಿಕಲಾ’, ‘ಸುಭದ್ರಾ’, ‘ರಾಮರಾಜವಿಯೋಗ’ ಮುಂತಾದ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ದೇಶಿ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ದೇಶಪ್ರೇಮ

ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ಸ್ವದೇಶಿ ವಿಚಾರಧಾರೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯರು ವಿದೇಶಿ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗದೆ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ತಯಾರಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸ್ವದೇಶಿ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಅವರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.

ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಿ ಉಡುಪು ಕೇವಲ ಬಟ್ಟೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ದೇಶಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ವಿದೇಶಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ಖಾದಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬರಹ, ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.

ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ

ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸ್ವರಾಜ್ಯ, ಸ್ವದೇಶಿ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡದೆ, ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಬೇಕೆಂಬ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು.

ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಿಚ್ಚು

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಅವರ ದೇಶಪ್ರೇಮವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸೆರೆಮನೆಯ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕನಸು ಮತ್ತು ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಸಂಕಲ್ಪ ಜೀವಂತವಾಗಿತ್ತು.

ಅವರಿಗೆ ಸೆರೆಮನೆಯ ಅನುಭವವು ಹೋರಾಟದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ಕಾರಣವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿತು.

ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತ ಅಥವಾ ಕವಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕನ್ನಡಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸ, ಜನಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಪತ್ರಕರ್ತ, ದೇಶಪ್ರೇಮವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಕವಿ, ರಂಗಭೂಮಿಯ ಅಭಿಮಾನಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಂತ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.

ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಗರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಬರಹ ಮತ್ತು ಬದುಕನ್ನೇ ಸಮರ್ಪಿಸಿದರು. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮೂಡಿಸಿದರು; ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಕ ದೇಶಪ್ರೇಮದ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸಿದರು; ಕನ್ನಡ ಚಳವಳಿಯ ಮೂಲಕ ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಅಭಿಮಾನವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದರು.

ಅವರ ಜೀವನ ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ — ನಾಡು, ನುಡಿ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಇರದೆ, ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕು. ಕನ್ನಡದ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಸೇವೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಧ್ಯೇಯವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಮುದವೀಡು ಕೃಷ್ಣರಾಯರ ಹೆಸರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸ್ಮರಣೀಯ.

- ಕಾಜಲ್ ಕಾಜಿ 

ಬಸವೇಶ್ವರ ಕಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದ 

ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ, ಬಾಗಲಕೋಟ

ನಿರಂತರ ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್‌ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಚಾನೆಲ್‌ಗೆ ಜಾಯಿನ್‌ ಆಗಿ

ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್‌’ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಪುಟ ಲೈಕ್ ಮಾಡಿ

ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್‌ ವಾಟ್ಸಪ್‌  ಗ್ರೂಪ್‌ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಲು ಈ ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ