-ಡಾ. ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ ಮೆನನ್
ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಭ್ರಮಾ ಲೋಕದ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ದುರಂಧರ್ 2 ಎಂಬ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ ಚಿತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯದ ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ‘ನಾರ್ಕೋ-ಟೆರರಿಸಂ’ ಎಂಬ ಜಿಯೋಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅಂದರೆ, ಮದ್ದಿನ ಅಕ್ರಮ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಳಕಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರದ ಜಾಗತಿಕ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಹಮ್ಜಾ ಅಲಿ ಮಜಾರಿ (ರಣವೀರ್ ಸಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಪಿಂದಾ (ಉದಯಬೀರ್ ಸಂಧು) ನಡುವಿನ ಭಯಾನಕ ಭ್ರಮಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಲಿಯಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಜಾನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವಾಗ, ಪಿಂದಾ ಒಬ್ಬ ಗಂಭೀರ ಮದ್ದು ವ್ಯಸನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಂಡೋ-ಪಾಕ್ ಡ್ರಗ್ ಟ್ರಾಫಿಕಿಂಗ್ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
“ಘೋಸ್ಟ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದ ಪಾಸ್ಟ್” ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಬಾತ್ರೂಮ್ ಹತ್ಯೆ ದೃಶ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಹಮ್ಜಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಭ್ರಮದ ಮಧ್ಯೆ ಉಂಟಾಗುವ ಗಲಾಟೆ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮುಖಾಮುಖಿಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಿಂದಾ ತೀವ್ರ ಮದ್ದು ಪ್ರೇರಿತ ಭ್ರಮೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಹಮ್ಜಾ ಬೂದಿ ಬಣ್ಣದ ಮುಖ, ಬಿಳಿ ಕೂದಲು, ಕಪ್ಪು ನರಗಳೊಂದಿಗೆ—ಮರಣದ ದೂತನಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಹಲ್ಲುಸಿನೋಜೆನ್ಸ್ (ಪ್ಸೈಕೆಡೆಲಿಕ್ಸ್) ಎಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆ, ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮದ್ದುಗಳ ವರ್ಗ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೃತಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮವೇ ‘ಹಲ್ಲುಸಿನೇಷನ್’—ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಭಾಸವಾಗಿಸುವುದು.
ಈ ಭ್ರಮಾನುಭವಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ನೋಡುವುದು, ಕೇಳುವುದು, ವಾಸನೆ ಪಡುವುದು, ರುಚಿ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದರಂತೆ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ- ಆದರೆ ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳೇ.
ಈ ಅನುಭವಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕವಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಸನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಬ್ಯಾಡ್ ಟ್ರಿಪ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಯ, ಅನುಮಾನ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ದೃಷ್ಟಿಭ್ರಮೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಭ್ರಮೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದನ್ನು ಐದು ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ದೃಷ್ಟಿ (Visual), ಶ್ರವಣ (Auditory), ವಾಸನೆ (Olfactory), ರುಚಿ (Gustatory), ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ (Tactile). ದುರಂಧರ್ 2 ಚಿತ್ರವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ದೀರ್ಘಕಾಲ ಮದ್ದು ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು— ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೈಕೋಸಿಸ್, ಅವಸಾದ, ಅನುಮಾನಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು “ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ಬ್ಯಾಕ್ಗಳು”. ಇವುಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಹಲ್ಲುಸಿನೋಜನ್ ಪರ್ಸಿಸ್ಟಿಂಗ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಷನ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ (HPPD) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಮದ್ದು ಸೇವನೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಭ್ರಮಾನುಭವಗಳು ಮರುಕಳಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿ.
ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟಾಗಾನ್ (ಫೆನೆಥೈಲಿನ್) ಎಂಬ ಮದ್ದಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೃತಕ ಉತ್ತೇಜಕ-ಹಲ್ಲುಸಿನೋಜನ್ ಮದ್ದು ಮಧ್ಯಪೂರ್ವದ ಕೆಲವು ಅತಿವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮದ್ದುಗಳು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಭ್ರಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಾಧಾರಣ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
“ಟ್ರಿಪ್ಪಿಂಗ್” ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಮೆದುಳು ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಖಾಲಿ ಗೋಡೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು, ಇಲ್ಲದ ಶಬ್ದಗಳು ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಿಂದಾ ಎದುರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಹಮ್ಜಾವನ್ನು ಮಾನವನಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಭಯಾನಕ ದೆವ್ವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಿಂದಾ ಯಾವ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಸೇವಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೋಕೇನ್ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಭ್ರಮೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೋಕೇನ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಹಲ್ಲುಸಿನೇಷನ್ಗಳು (Cocaine-Induced Hallucinations) ವ್ಯಸನದ ತೀವ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
1983ರ ಸ್ಕಾರ್ಫೇಸ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಕೋಕೇನ್ ವ್ಯಸನವು ಟೋನಿ ಮಂಟಾನಾ ಎಂಬ ಪಾತ್ರದ ಮಾನಸಿಕ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ ಪಚಿನೋ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಈ ಪಾತ್ರವು ಅನುಮಾನ, ಅಸ್ಥಿರ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಸಿತವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು ಮದ್ದು ವ್ಯಸನದ ನ್ಯೂರೋಬಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ದೇಶಕ ಆದಿತ್ಯ ಧರ್ ದುರಂಧರ್ 2 ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಸನದ ಮಾನಸಿಕ ಪತನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ಪಾತ್ರದ ಒಳಗಿನ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಪಿಂದಾನ ಜೀವನವು ಮದ್ದು ವ್ಯಾಪಾರ, ವ್ಯಸನ, ದ್ರೋಹ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕತ್ತಲೆಯ ಜಗತ್ತಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ದುರಂಧರ್ 2 “ಮತ್ತಿನ ಅನುಭವ ಸುಳ್ಳು; ಅದರ ಹಾನಿ ನಿಜ.” ಎಂಬ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
===========
(ಲೇಖಕರು: ಡಾ. ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ ಮೆನನ್ ಅವರು ಮಾದಕ ವಸ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಗುಪ್ತಚರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹಿರಿಯ ಮಾಜಿ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್, ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಹಾಗು ಮಲ್ಟಿ-ಡಿಸಿಪ್ಲಿನರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್, ಭಾರತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಹಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ:
- ಫೆಲೋ, ಜೇಮ್ಸ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ನಾನ್-ಪ್ರೊಲಿಫರೇಶನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಅಮೆರಿಕಾ
- ಫೆಲೋ, ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರೇಡ್ & ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾ, ಅಮೆರಿಕಾ
- ಅಲ್ಯುಮ್ನಸ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್, ಸಿರಾಕ್ಯೂಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಅಮೆರಿಕಾ
- AOTS ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಪಡೆದವರು, ಜಪಾನ್
ಡಾ. ಮೆನನ್ ಅವರು ಮಾದಕ ವಸ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ, ಆರ್ಥಿಕ ಗುಪ್ತಚರ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ನೀತಿ ರೂಪಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.)
ಸಂಪರ್ಕ: shreemenon48@gmail.com
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೂಲ: ಮಂಗಳೂರು ಟುಡೇ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಈಗ ಸ್ವದೇಶಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ Arattai ನಲ್ಲಿ... ನಮ್ಮ ಚಾನೆಲ್ಗೆ ನೀವೂ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ.
ನಿರಂತರ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಚಾನೆಲ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್’ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಪುಟ ಲೈಕ್ ಮಾಡಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ವಾಟ್ಸಪ್ ಗ್ರೂಪ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಲು ಈ ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
