ಗಣೇಶನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಬದುಕಿನ ಪಾಠ: ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಶ್ರದ್ಧೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಈ ಹಬ್ಬ. ​

ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸಮರಸ, ಮೋದಕದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ: ಹಿರಿಯರು ನೀಡಿದ ಬದುಕಿನ ರಹಸ್ಯ..!

 

ಗಣಪತಿಯ ಅವತಾರ, ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಲಾಜಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ರೂಪಿಸಿದ ರೀತಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತ. ಅದರಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಮಲೆನಾಡಿನ ಜಟಿಲವಾದ ಮಳೆಗಾಲದ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಗಣಪತಿ ಹಬ್ಬ ಹೇಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ, ನಮ್ಮ ಗಣೇಶ ಕೇವಲ ಪೂಜಿಸುವ ದೇವರಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಆತ ಈ ಕಾಡಂಚಿನ ಬದುಕಿನ ಮುಂಚೂಣಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಧದ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ!

​ಆತನ ರೂಪವನ್ನೇ ಮೊದಲಿಗೆ ನೋಡಿ. ಗಣಪತಿಯ ಆ ಸಣ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಪಾಠ. ಸುತ್ತಲೂ ಎಷ್ಟೇ ಗದ್ದಲ, ಅಡೆತಡೆಗಳಿದ್ದರೂ ನೀನು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಪೂರ್ತಿ ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೊಡು ಎಂದು ಆತ ಸೈಲೆಂಟ್ ಆಗಿ ಸೂಚನೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನು ಆತನ ಆ ಅಗಲವಾದ ದೊಡ್ಡ ಕಿವಿಗಳಿವೆಯಲ್ಲ, ಅವು ‘ಕಡಿಮೆ ಮಾತನಾಡು, ಹೆಚ್ಚು ಆಲಿಸು’ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತವೆ! ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲರ ಮಾತುಗಳು, ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಾರವಿಲ್ಲದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕಲೆ ಆ ದೊಡ್ಡ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನು ಆತನ ಉದ್ದನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಂತೂ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಪರಮಾವಧಿ. ಅದೇ ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಆತ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಯನ್ನೂ ಎತ್ತಬಲ್ಲ, ಸಣ್ಣ ಗರಿಕೆಯ ಕಡ್ಡಿಯನ್ನೂ ಎತ್ತಬಲ್ಲ! ಅಂದರೆ, ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಭಾರಿ ಅಡಿಕೆ ಮರ ಎತ್ತುವ ಕಠಿಣ ಕೆಲಸವಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತರಲು ಹೇಳುವ ಸಣ್ಣ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಕಡ್ಡಿಯಿರಲಿ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆ ಬೇಕೇ?

​ಇನ್ನು ಆತನ ಅರ್ಧ ಮುರಿದ ದಂತದ ಕಥೆಯಂತೂ ಇಂದಿನ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಮಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಠ! ಮಹಾಭಾರತ ಬರೆಯುವಾಗ ಲೇಖನಿಯ ತುದಿಯೇ ಮುರಿದುಹೋದಾಗ ಗಣಪತಿ 'ಸಾಧನ ಸಂಪತ್ತು ಇಲ್ಲ, ನಾಳೆ ನೋಡೋಣ' ಎಂದು ಕೆಲಸ ಬಾಕಿ ಇಡಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ದಂತವನ್ನೇ ಮುರಿದು ಬರೆಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದ. 'ಗಡುವು ಮುಖ್ಯ, ನೆಪಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸು' ಎಂಬ ರಫ್ ಅಂಡ್ ಟಫ್ ಜಾಣ್ಮೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅದು.

​ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದ ಅಡುಗೆಮನೆ ರಹಸ್ಯವೂ ಕಮ್ಮಿ ಇಲ್ಲ. ನಿರಂತರ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ವಾತಾವರಣ ತಂಪಾಗಿ, ದೇಹದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ಜಠರಾಗ್ನಿ ಮಂದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಲೀಸಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ, ತಕ್ಷಣ ಶಕ್ತಿ ಕೊಡುವ ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಪೋಷಕಾಂಶ ನೀಡುವ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ಹದವಾದ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮೋದಕ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜೀರ್ಣಾಂಗವ್ಯೂಹದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಭಾರ ಹಾಕದೆ, ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಈ ಮೋದಕವನ್ನು ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಸೈಲೆಂಟ್ ಆಗಿ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ! ಇತ್ತ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಿತ್ತಲು ಮತ್ತು ಕಾಡಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ 21 ಬಗೆಯ ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಮನೆಯ ಗಾಳಿಯೂ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಬ್ಬ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಅವೆಲ್ಲ ನೀರಿಗೆ ಸೇರಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗೊಬ್ಬರವೂ ಆಗುತ್ತವೆ.

​ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಊರ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಗಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ಕೂರಿಸುವ ಆಚರಣೆ ಇದೆಯಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಅದ್ಭುತ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ’ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್! ಸಾಲು ಮಳೆಗೆ ಮನೆ ಹೊಕ್ಕು ಬಾಗಿಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೂರುವ ನಮಗೆ, 'ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದಾಗಿ ಬನ್ನಿರೋ' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಸುಗೆ ಈ ಗಣೇಶ. ಚಂದಾ ವಸೂಲಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಬಾಳೆಕಂಬ, ಹೂವು-ತೋರಣ ಕಟ್ಟುವವರೆಗೆ, ಧ್ವನಿವರ್ಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಾತ್ರಿ ಒಗ್ಗರಣೆ ಅವಲಕ್ಕಿ, ಪಂಚಕಜ್ಜಾಯ ಪ್ರಸಾದ ಹಂಚುವವರೆಗೆ ಊರಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಭೇದಭಾವ ಮರೆತು ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ. 'ನಮ್ಮ ಮಂಟಪ ದೊಡ್ಡದಾ, ಪಕ್ಕದ ಬೀದಿಯ ಮಂಟಪ ದೊಡ್ಡದಾ' ಎಂಬ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಪೈಪೋಟಿಯ ನಡುವೆಯೂ, ಇಡೀ ಊರನ್ನೇ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದಂತೆ ಜೋಡಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕಿದೆ.

​ಆದರೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಆಚರಣೆಗಳ ಅಸಲಿ ಪ್ರಾಣ ಇರುವುದೇ ನಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ. ಕೇವಲ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಡಂಬರಕ್ಕಾಗಿ ಹಬ್ಬ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಆ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು ನಮಿಸುವ ಶ್ರದ್ಧೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಈ ಶ್ರದ್ಧೆ-ಭಕ್ತಿಗಳನ್ನೇ ನಾವು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕಿದೆ. ಹಬ್ಬ ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ, ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕದಲ್ಲಿ ಹಾಡು ಹಾಕುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ಧೈರ್ಯ ತಂದುಕೊಡುವ ‘ಭಕ್ತಿ’ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ‘ಶ್ರದ್ಧೆ’ಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಡಬೇಕು. ತಂದೆ-ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಗೌರವ ಕೊಡುವುದು, ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವುದು, ಯಾವುದೇ ಸವಾಲು ಬಂದರೂ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಎದುರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಊರವರ ಜೊತೆ ಬೆರೆತು ಬಾಳುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಧಾರೆ ಎರೆಯಬೇಕಿದೆ.

​ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಬ್ಬವಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯರು ನಮಗೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ವಿಜ್ಞಾನ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ಶ್ರದ್ಧೆ-ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡಿನ ಜಬರ್ದಸ್ತ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ!

ಲೇಖನ : ಪ್ರಸನ್ನ ಹೊಳ್ಳ