" ರಕ್ಷೆಯ ಸಂಕೇತದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ವಿಶ್ವಾಸ–ಸೌಹಾರ್ದದ ಬಂಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬ "
ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಭ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಜೀವನಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೂ ಹೌದು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಬ್ಬವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಅಂತಹ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಶುದ್ಧ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವೂ ಒಂದು. ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ನಂತರ ಬರುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ಹಬ್ಬವು ಸಹೋದರ–ಸಹೋದರಿಯರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾಳಜಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ರಕ್ಷೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ರಾಖಿ
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದಂದು ಸಹೋದರಿಯರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರ ಕೈಗೆ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಸಹೋದರರು ಸಹೋದರಿಯರ ರಕ್ಷಣೆ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ನೆರವಿನ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಾಖಿ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ದಾರವಲ್ಲ; ಅದರ ಹಿಂದೆ ಪ್ರೀತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಬಂಧುತ್ವದ ಭಾವನೆ ಅಡಗಿದೆ.
ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದು ‘ರಾಖಿ ಕಾ ತ್ಯೋಹಾರ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಸಹೋದರಿಯರು ಸಹೋದರರಿಗೆ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಿ, ಸಿಹಿ ತಿನಿಸಿ, ಶುಭ ಹಾರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಸಹೋದರರು ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾಬಂಧನದ ಪರಂಪರೆ
ರಕ್ಷಾಬಂಧನದ ಆಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ, ಇಂದ್ರನ ಪತ್ನಿ ಶಚಿದೇವಿ ಪವಿತ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಆತನ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಳು ಎಂಬ ಕಥೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾಭಾರತದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿಯೂ ರಕ್ಷಣಾ ಸೂತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಹಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಕಥೆಗಳು ರಕ್ಷಣಾ ಬಂಧನದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ವಿಶ್ವಾಸ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಇಂದಿಗೂ ವಿವಾಹ, ಉಪನಯನ ಮೊದಲಾದ ಶುಭ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸೂತ್ರ ಅಥವಾ ಕಂಕಣ ಕಟ್ಟುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಬಂಧುತ್ವದ ಸಂಕೇತ
ರಾಖಿಯು ಕೇವಲ ರಕ್ತಸಂಬಂಧದ ಸಹೋದರ–ಸಹೋದರಿಯರ ನಡುವಿನ ಬಂಧಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಶಯದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡ ಕಥೆಗಳು ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ರಾಖಿಯ ಅರ್ಥವು ಕೇವಲ ಕುಟುಂಬದ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಕತೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸೋದರತೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆಸಬಲ್ಲದು.
ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ವಿವಿಧ ಸಂಘ–ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದಲ್ಲಿಯೂ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ಇದೆ. ಭಗವಾಧ್ವಜದ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಸಹೋದರತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಭಾವನೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವ ಆಚರಣೆ ಅಲ್ಲಿದೆ.
ಇಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ‘ನಾನು’ ಎನ್ನುವ ಭಾವಕ್ಕಿಂತ ‘ನಾವು’ ಎನ್ನುವ ಭಾವವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳ ನಡುವೆ ನಮ್ಮತನ ಮರೆಯಾಗದಿರಲಿ
ಇಂದಿನ ಜಾಗತೀಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಆಚರಣೆಗಳು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸ್ನೇಹಿತರ ದಿನ, ಪ್ರೇಮಿಗಳ ದಿನ ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ದಿನಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಯುವಜನತೆ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇತರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮದೇ ನೆಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಹಬ್ಬ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಕಾರತೆಯಿಲ್ಲದ, ಬದಲಾಗಿ ಸೋದರತೆ, ಗೌರವ, ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಯುವಜನತೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ.
ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾಬಂಧನದ ಮೌಲ್ಯ ಪರಿಚಯವಾಗಲಿ
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಶಾಲೆ–ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ರಾಖಿ ತಯಾರಿಕೆ, ಸಹೋದರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಕತೆಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು.
ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಸಹಕಾರ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಂತಹ ಗುಣಗಳು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.
ಸಂಬಂಧಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲಿ
ಇಂದು ಜಾತಿ, ಭಾಷೆ, ಪ್ರಾಂತ, ಧರ್ಮ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಭೇದಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ವಿಷಾದನೀಯ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಸಂದೇಶ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತದೆ.
ರಾಖಿಯ ದಾರವು ಕೈಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡಬೇಕು.
ಅದು ರಕ್ತಸಂಬಂಧಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೆನಪಿಸಬೇಕು. ಪರಸ್ಪರ ವಿಶ್ವಾಸ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು.
ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು, ಅವರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವುದು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಆಶಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
ರಾಖಿಯ ದಾರ ವಿಶ್ವಮಾನವೀಯತೆಯ ಬಂಧವಾಗಲಿ
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಸಹೋದರಿ ಸಹೋದರನಿಗೆ ರಾಖಿ ಕಟ್ಟುವ ದಿನವಲ್ಲ. ಅದು ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯುವ ದಿನ; ಪರಸ್ಪರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ದಿನ; ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುವ ದಿನ.
ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಭಾಷೆ, ಪ್ರದೇಶಗಳ ಎಲ್ಲ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಮನುಷ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಈ ಹಬ್ಬದ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರೀತಿ, ಅನುಮಾನಕ್ಕಿಂತ ವಿಶ್ವಾಸ, ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಸಹಕಾರ, ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕಿಂತ ಬಂಧುತ್ವ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಲಿ.
ರಕ್ಷೆಯ ದಾರವು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸೋಣ; ಸೋದರತೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸೋಣ.
ಸ್ತ್ರೀಯರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡೋಣ.
ಮಾನವೀಯತೆಯ ಬಂಧವನ್ನು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸೋಣ.
ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಪವಿತ್ರ ಸಂದೇಶವು ಮನೆ–ಮನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ಮೊಳಗಲಿ.
ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯ ಸಾರುವ ಈ ಪವಿತ್ರ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನವು
ಸೋದರತೆಯ ಸಂಜೀವಿನಿಯಾಗಿ,
ಸೌಹಾರ್ದದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ,
ವಿಶ್ವಾಸದ ಬಂಧವಾಗಿ
ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಉಳಿಯಲಿ.
ಸರ್ವರಿಗೂ ರಕ್ಷಾ ಬಂಧನದ ಹಾರ್ದಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳು.
- ಉಮೇಶ ಮುಂಡಳ್ಳಿ, ಭಟ್ಕಳ
ನಿರಂತರ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಚಾನೆಲ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್’ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಪುಟ ಲೈಕ್ ಮಾಡಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ವಾಟ್ಸಪ್ ಗ್ರೂಪ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಲು ಈ ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
