ಜಿಯೋಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
ನವದೆಹಲಿ: ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಂಕಷ್ಟದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮತ್ತೆ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸರಬರಾಜಿನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೈನಿಕ ಘಟನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ರಾಜಕೀಯ, ಮಹಾಶಕ್ತಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮೀಕರಣಗಳ ರೂಪುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ತೈಲದ ಜೀವನಾಡಿ: ಹೋರ್ಮುಜ್ ಸಮುದ್ರಸಂಧಿ
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅತೀ ಕಿರಿದಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯ ಸುಮಾರು 20 ರಿಂದ 25 ಶೇಕಡಾ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ “ಜೀವನಾಡಿ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ- ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಇರಾಕ್, ಕುವೈತ್. ತಮ್ಮ ತೈಲವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಈ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾದಾಗ ತಕ್ಷಣವೇ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜಿನ ಸ್ಥಿರತೆ ಹದಗೆಡುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.
ಇರಾನ್ನ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಬಲ
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ವರೂಪವೇ ಇರಾನ್ಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಲಾಭವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಸಾಗಣೆ ಲೇನ್ಗಳು ಕೆಲವೆಡೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಅಗಲ ಮಾತ್ರವಿರುತ್ತವೆ. ಹಡಗುಗಳು ಇರಾನ್ನ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮೀಪದಿಂದಲೇ ಸಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರಾನ್ಗೆ ಹಲವು ಸೈನಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ:
- ಕಡಿಮೆ ದೂರದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು
- ಡ್ರೋನ್ ದಾಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
- ವೇಗದ ದಾಳಿ ದೋಣಿಗಳು
- ಮಿನಿ ಸಬ್ಮರಿನ್ಗಳು
- ಸಮುದ್ರ ಮೈನ್ಗಳು
ಇರಾನ್ನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ (IRGC) ಬಹುಕಾಲದಿಂದ “ಅಸಮಮಿತ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ” (Asymmetric Warfare) ಬಳಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ನೌಕಾಪಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ವೇಗದ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೋರಾಡುವ ಈ ವಿಧಾನವು ಹೋರ್ಮುಜ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.
ಇರಾನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅರಗ್ಚಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಜಲಸಂಧಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ; ಅದು ಕೇವಲ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇರಾನ್ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂದೇಶವೂ ಆಗಿದೆ- “ನಾವು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.”
ಅಮೆರಿಕದ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಕೋಚ
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಒಕ್ಕೂಟ ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಮೆರಿಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಭದ್ರತೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜಿನ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು
ಇರಾನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು
ಅಮೆರಿಕದ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು
ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕದ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವು ತಾಳಿವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತನ್ನ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ. ಜಪಾನ್ ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿಲುವು ತಾಳಿದೆ.
ಜಪಾನ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಸನೇ ತಕೈಚಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಯೋಜನೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ: ನೇರ ಸೈನಿಕ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುವ ಭೀತಿ, ದೇಶೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಕೈರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಚೀನಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನ
ಈ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದಾದ ದೇಶವೆಂದರೆ ಚೀನಾ. ಚೀನಾಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ತೈಲದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಚೀನಾ ನೇರವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು:
ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಬಲವಾದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು
ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೈನಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಚೀನಾದ ಹಿಂಜರಿಕೆ
ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ
ಚೀನಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಷಿ ಜಿನ್ಪಿಂಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೇರ ಸೈನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭಾರತದ ಸಮತೋಲನದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ
ಈ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶವೆಂದರೆ ಭಾರತ. ತನ್ನ ಎರಡು LPG ಸಾಗಣೆ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲು ಭಾರತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಕುರಿತು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ ಜೈಶಂಕರ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಒಪ್ಪಂದವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿರಂತರ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು “ಸಮತೋಲನದ ಜಿಯೋಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ತಂತ್ರ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತ ಒಂದು ಕಡೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಸಂಕಷ್ಟವು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು:
ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳ ಏರಿಕೆ – ಸರಬರಾಜು ಅಡಚಣೆಗೊಂಡಾಗ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.
ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಸಂಕಷ್ಟ – ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಸರಬರಾಜು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತಾ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಳ – ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಸ್ಥಿರತೆ – ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಇತರ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಭವಿಷ್ಯದ ಜಿಯೋಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಸಮೀಕರಣಗಳು
ಈ ಸಂಕಷ್ಟವು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು:
- ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಭದ್ರತಾ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು
- ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜಿನ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
- ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೈನಿಕೀಕರಣ
- ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ವೃದ್ಧಿ
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಸೈನಿಕ ಬಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.
ಮುಂದೇನಾಗಬಹುದು?
ಹೋರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಸಂಕಷ್ಟವು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ನಡುವಿನ ಆಳವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವು ತಾಳಿವೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಮುಂತಾದ ಏಷ್ಯಾ ಶಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕಷ್ಟ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಭದ್ರತೆಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಈಗ ಸ್ವದೇಶಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ Arattai ನಲ್ಲಿ... ನಮ್ಮ ಚಾನೆಲ್ಗೆ ನೀವೂ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ.
ನಿರಂತರ ಅಪ್ಡೇಟ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಂ ಚಾನೆಲ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್’ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಪುಟ ಲೈಕ್ ಮಾಡಿ
ಉಪಯುಕ್ತ ನ್ಯೂಸ್ ವಾಟ್ಸಪ್ ಗ್ರೂಪ್ಗೆ ಜಾಯಿನ್ ಆಗಲು ಈ ಲಿಂಕ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
